Informacje ogólne
ECO-ARISE koncentruje się na analizie współzależności pomiędzy zmianami środowiskowymi, infrastrukturą i mobilnością ludności w wybranych regionach Afryki Wschodniej. W ramach projektu opracowane zostanie innowacyjne narzędzie wspierające podejmowanie decyzji, służące do monitorowania usług ekosystemowych oraz ich związku/zależności z występującym zjawiskiem migracji ludności na obszarach doświadczających szybkich zmian środowiskowych i klimatycznych. Projekt integruje zastosowanie danych satelitarnych, mapowanie partycypacyjne oraz badania społeczne, aby analizować, w jaki sposób degradacja lub regeneracja środowiska wpływa na mobilność ludzi i ich dobrostan. Łącząc teledetekcję, wiedzę pozyskaną lokalnie oraz dane o usługach publicznych i zasobach naturalnych, ECO-ARISE tworzy kompleksowe ramy wspierające jednostki administracji, organizacje pozarządowe i instytucje badawcze i rozwojowe w projektowaniu zrównoważonego zarządzania gruntami oraz strategii adaptacji do zmian klimatu.
Projekt bazuje na istniejącej internetowej geoplatformie ARICA i rozszerza ją o nowe narzędzia analityczne oraz zestawy danych istotne dla monitorowania ekosystemów i analiz dostępności.
Cele projektu
- Identyfikacja zmian w usługach ekosystemowych – Analiza obszarów, w których ekosystemy ulegają degradacji lub są odtwarzane, z wykorzystaniem danych satelitarnych, ze szczególnym uwzględnieniem dostępności wody, żyzności gruntów rolnych, zasobów leśnych oraz dostępu do wody pitnej.
- Ocena dostępności i podatności na zagrożenia – Mapowanie sposobów, w jakie grupy ludności docierają do kluczowych usług ekosystemowych oraz obiektów użyteczności publicznej (opieka zdrowotna, edukacja) w warunkach codziennych oraz w sytuacjach zagrożeń, takich jak susze, powodzie, pożary czy konflikty zbrojne.
- Powiązanie środowiska ze wzorcami migracji – Zrozumienie, w jaki sposób zmiany środowiskowe i dostępność infrastruktury wpływają na decyzje dotyczące mobilności i migracji ludności, w szczególności na migracje z terenów wiejskich do miast we wschodniej części Kenii oraz ich wpływ na tkankę społeczną i odporność społeczności.
Celem projektu jest dostarczenie narzędzia/geoplatformy wspierającej proces podejmowania decyzji, która ujawnia identyfikację powiązań między kondycją ekosystemów, jakością infrastruktury a dobrostanem ludności. Dzięki temu możliwe będzie skuteczne prowadzenie planowania opartego na wiarygodnych danych na poziomie lokalnym, regionalnym i globalnym.
Przebieg prac
ECO-ARISE realizowany jest w oparciu o sześć powiązanych ze sobą bloków roboczych (zadań), łączących zespoły badawcze z Polski i Niemiec:
Dane i badania – podstawy (WP1–2 / partnerzy z Polski i Niemiec)
- Badacze z Polski prowadzą wywiady i mapowanie partycypacyjne z lokalnymi społecznościami na obszarach wiejskich i miejskich we wschodniej Kenii, aby zrozumieć, jak mieszkańcy postrzegają zmiany środowiskowe oraz czynniki wpływające na migrację.
- Partnerzy z Niemiec wdrażają narzędzie SketchMap, które umożliwia lokalnym społecznościom rysowanie map usług ekosystemowych i infrastruktury, a następnie ich digitalizację i nadanie georeferencji.
- Gromadzone są zobrazowania satelitarne oraz dane Street View w celu oceny jakości dróg, będącej kluczowym wskaźnikiem dostępności.
Analizy i wskaźniki (WP3–4 / partnerzy z Polski i Niemiec)
- Wielospektralne zobrazowania satelitarne (Sentinel 1/2) są przetwarzane w celu wykrycia obszarów degradacji ekosystemów, stref pożarów oraz terenów zalewowych.
- Obliczane są indeksy dostępności, aby określić, które grupy ludności mogą dotrzeć w akceptowalnym czasie do usług (placówki opieki zdrowotnej, szkoły) oraz zasobów naturalnych (woda, drewno na opał).
Podatność na zagrożenia i odporność (WP5–6 / prowadzone przez stronę niemiecką)
- Dane dotyczące zagrożeń naturalnych (powodzie, pożary) oraz konfliktów są integrowane z modelami dostępności, aby zidentyfikować populacje znajdujące się w sytuacji podwyższonego ryzyka.
- Symulowane są scenariusze na przyszłość (wzrost liczby ludności, rozwój infrastruktury, skutki zmiany klimatu) w celu wsparcia planowania długoterminowego.
Geoplatforma i upowszechnianie (WP4 / prowadzone przez stronę polską)
- Zgromadzone wyniki są publikowane na Geoplatformie – zaktualizowanej i zmodyfikowanej wersji geoplatformy ARICA – narzędzia do wizualizacji stanu i dostępności usług ekosystemowych a także zaobserwowanych wzorców migracji ludności.
- Identyfikowane i dokumentowane są potrzeby użytkowników; analizowane są możliwe ścieżki komercjalizacji rezultatów projektu.
Obszar zainteresowania
Obszar analizy w ramach projektu ECO-ARISE koncentruje się na rejonie wschodniej Kenii, w szczególności na dystryktach Masinga, Yatta i Mwala, w regionach suchych, a także na terenach osadniczych w Nairobi, w tym w nieformalnych osiedlach („slumsach”). Region ten charakteryzuje się dużą dynamiką demograficzną spowodowaną zmiennością klimatu, migracjami z obszarów wiejskich do miast oraz degradacją ekosystemów. Półpustynny krajobraz jest podatny na susze, które ograniczają dostępność wody i pastwisk, wywołując kryzysy związane z utrzymaniem źródeł dochodu i migrację ludności.
Wschodnia Kenia jest typowym przykładem wielu regionów Globalnego Południa borykających się z podobnymi wyzwaniami: szybką urbanizacją, skutkami zmiany klimatu, spadkiem jakości usług ekosystemowych oraz rosnącą presją na infrastrukturę publiczną. Metody i narzędzia opracowane na przykładzie Kenii będą miały charakter skalowalny i będzie można dostosować je do innych regionów Afryki oraz świata, w których występują porównywalne presje środowiskowe i demograficzne.
Zamierzone rezultaty i wpływ
Produkty bezpośrednie
- Mapy usług ekosystemowych: warstwy rastrowe wskazujące obszary degradacji, stabilności i regeneracji w zakresie dostępu do wody, gruntów rolnych i pokrywy leśnej.
- Wskaźniki dostępności: zasoby danych przedstawiające, które grupy ludności mają dostęp do opieki zdrowotnej, edukacji, źródła wody i drewna na opał w zależności od czasu podróży i odległości.
- Wskaźnik podatności na zagrożenia: Ocena w skali przestrzennej stopnia, w jakim zagrożenia naturalne i konflikty ograniczają dostęp do podstawowych usług i ekosystemów.
- Zaktualizowana I zmodyfikowana Geoplatforma ARICA: Intuicyjne narzędzie online integrujące wszystkie wyniki analiz, umożliwiające organom rządowym, organizacjom pozarządowym i naukowcom monitorowanie zmian w ekosystemach oraz dostępności w czasie rzeczywistym.
Wpływ na procesy decyzyjne
Narzędzie wspiera ukierunkowane działania: identyfikację grup społecznych z ograniczonym dostępem do usług, ustalanie priorytetów w zakresie inwestycji infrastrukturalnych, planowanie działań związanych z adaptacją do zmiany klimatu oraz przewidywanie presji migracyjnej. Umożliwia ono wczesne ostrzeganie o problemach z zasobami i wspiera planowanie działań pomocy humanitarnej.
Wkład naukowy i programowy
Projekt rozwija metodyki integracji teledetekcji z badaniami społecznymi, wypełniając lukę między naukami o środowisku a naukami społecznymi. Wyniki projektu mogą być wykorzystywane przez międzynarodowe organizacje (ONZ, Światowy Program Żywnościowy, Komisja Europejska) w ramach działań na rzecz rozwoju opartego na dowodach naukowych oraz działań w dziedzinie klimatu.
Skalowalność i trwałość
Narzędzia i procedury wypracowane w projekcie będą dostępne bezpłatnie. Umożliwia to skalowanie i wdrożenie rozwiązania w innych regionach. Architektura geoplatformy ARICA pozwala na regularne aktualizacje i dostosowywanie pod kątem narzędziowym do lokalnych potrzeb.
